Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Thủ đô của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam: "Hà Nội" là tên gọi chính thức của thủ đô, trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế và giáo dục quan trọng bậc nhất của cả nước.
   • Một đô thị trực thuộc Trung ương: "Hà Nội" là một thành phố có địa vị hành chính đặc biệt, do Trung ương quản lý trực tiếp.
   • Một địa danh lịch sử lâu đời: "Hà Nội" mang trong mình bề dày lịch sử, văn hiến ngàn năm, từng có các tên gọi khác như Thăng Long, Đông Đô, Đông Quan.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Hà Nội là trái tim của cả nước. (Hà Nội là trung tâm quan trọng nhất của cả nước.)
  • Gia đình tôi đã sống ở Hà Nội được ba thế hệ. (Gia đình tôi đã sinh sống tại thủ đô Hà Nội qua ba đời.)
  • Mùa thu Hà Nội thật đẹp và lãng mạn. (Thời tiết mùa thu tại thủ đô Hà Nội rất đẹp và nên thơ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Hà Nội gốc": dùng để chỉ những người đã sinh sống lâu đời, qua nhiều thế hệ tại Hà Nội, hoặc để nhấn mạnh nét văn hóa, con người đặc trưng của Hà Nội truyền thống.

  • Anh ấy là dân Hà Nội gốc, rất hiểu rõ từng con phố cổ. (Anh ấy là người sinh ra và lớn lên ở Hà Nội từ lâu đời, rất am hiểu các khu phố cổ.)

• "Tinh thần Hà Nội": cụm từ mang tính biểu tượng, chỉ sự thanh lịch, hào hoa, kiên cường và hiếu học của con người nơi đây.

  • Tinh thần Hà Nội trong những ngày kháng chiến thật đáng ngưỡng mộ. (Phẩm chất kiên cường, bất khuất của người Hà Nội trong thời kỳ chiến tranh thật đáng khâm phục.)

Biến thể và từ gần giống

• Thăng Long: tên gọi cũ của Hà Nội trong lịch sử, mang ý nghĩa "Rồng bay lên".

  • Thăng Long - Hà Nội là mảnh đất ngàn năm văn hiến. (Vùng đất thủ đô với bề dày nghìn năm văn hóa.)

• Đông Đô: tên gọi khác của Thăng Long dưới thời nhà Hồ, có nghĩa là Kinh đô phía Đông.

• Kẻ Chợ: tên gọi dân gian xưa để chỉ khu vực kinh thành Thăng Long sầm uất.

Từ đồng nghĩa

• Thủ đô: từ chung chỉ thành phố đóng vai trò trung tâm hành chính chính trị của một quốc gia. (Ví dụ: Thủ đô Hà Nội)
• Kinh đô/ Kinh thành: từ dùng trong lịch sử để chỉ nơi đóng đô của vua chúa, trung tâm quyền lực. (Ví dụ: Kinh đô Thăng Long xưa)

Thành ngữ, cụm từ cố định liên quan

• Hà Nội băm sáu phố phường: thành ngữ chỉ Hà Nội cổ với 36 khu phố nghề truyền thống, biểu tượng cho một đô thị sầm uất, đa dạng.

  • Hà Nội băm sáu phố phường mỗi nơi một vẻ. (Khu phố cổ Hà Nội với nhiều phố nghề, mỗi nơi đều có nét đặc sắc riêng.)

• Chẳng thơm cũng thể hoa nhài, Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An: ca dao ca ngợi vẻ đẹp thanh lịch, hào hoa vốn có của con người Hà Nội (Tràng An là cách gọi khác của Thăng Long - Hà Nội).

1. Mỏ nước ngầm trong phạm vi thành phố Hà Nội. Nước chủ yếu phân bố trong các tầng cuội, sỏi, cát Đệ tứ